1
2
3
4

Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής ΔΕΠ-Υ

DEP textΗ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής με ή χωρίς Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) χαρακτηρίζεται από συμπτώματα απροσεξίας και παρορμητικότητας και ενδεχομένως και εκδηλώσεις υπερκινητικότητας. Το ποσοστό των παιδιών σχολικής ηλικίας που παρουσιάζουν ΔΕΠ-Υ κυμαίνεται περίπου στο 7% με σαφή υπεροχή των αγοριών σε σχέση με τα κορίτσια (3:1).

Τα συμπτώματα της ΔΕΠ - Υ εμφανίζονται κιόλας στην προσχολική ηλικία, γίνονται όμως πολύ πιο εμφανή με την έναρξη του σχολείου, όπου οι απαιτήσεις για επικέντρωση της προσοχής και προσαρμογή σε κοινωνικές καταστάσεις αυξάνονται.

Τα αίτια της ΔΕΠ-Υ δεν είναι ακόμα σαφή, ωστόσο οι περισσότεροι επιστήμονες διαπιστώνουν την εμπλοκή νευρολογικών και γενετικών παραγόντων.

Τα χαρακτηριστικά συμπτώματα που παρουσιάζει ένα παιδί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής, μοιάζουν πολύ με συμπτώματα / συμπεριφορές του συνόλου των παιδιών προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, παρατηρούνται όμως με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα (σχεδόν συνέχεια), σε πολύ πιο έντονο βαθμό και είναι τα εξής:

1. Συμπτώματα απροσεξίας

Η «απροσεξία» είναι η αδυναμία συγκέντρωσης και παρατεταμένης διατήρησης της προσοχής, ιδιαίτερα σε δραστηριότητες αυξημένης δυσκολίας.

  • Αδυνατεί να εστιάσει την προσοχή του σε λεπτομέρειες ή κάνει λάθη απροσεξίας στο σχολείο κ.λπ.
  • Δυσκολεύεται να διατηρήσει την προσοχή του στα καθήκοντά του ή στο παιχνίδι.
  • Φαίνεται σαν να μην ακούει όταν του μιλούν.
  • Πολλές φορές δεν ακολουθεί μέχρι τέλους τις οδηγίες που του δίνονται και αδυνατεί να ολοκληρώσει τις σχολικές του εργασίες.
  • Δυσκολεύεται να οργανώσει τις δραστηριότητές του.
  • Αποφεύγει ή είναι απρόθυμο να αναλάβει καθήκοντα τα οποία απαιτούν σταθερή και διαρκή νοητική προσπάθεια (π.χ. σχολική εργασία στο σχολείο και στο σπίτι).
  • Συχνά χάνει τα πράγματά του (βιβλία, μολύβια, σχολικές εργασίες κ.ο.κ.).
  • Διασπάται εύκολα η προσοχή του από εξωτερικά ερεθίσματα.
  • Αρκετές φορές ξεχνά καθημερινές δραστηριότητες.

2. Συμπτώματα παρορμητικότητας

  • Η «παρορμητικότητα» ορίζεται ως αδυναμία οργάνωσης και ελέγχου των αντιδράσεων στο επίπεδο του λόγου, των πράξεων και των συναισθημάτων.
  • Συχνά ξεστομίζει απερίσκεπτα απαντήσεις προτού ολοκληρωθούν οι ερωτήσεις.
  • Εμφανίζει μεγάλη δυσκολία να περιμένει τη σειρά του.
  • Πολύ συχνά διακόπτει ή «χώνεται» σε συζητήσεις ή παιχνίδια άλλων.

3. Συμπτώματα υπερκινητικότητας

Ο όρος «υπερκινητικότητα» αναφέρεται στην αυξημένη και μη ελεγχόμενη ανάγκη για κινητική δραστηριότητα, ακόμα και σε περιστάσεις που δεν προσφέρονται για ανάλογες δραστηριότητες.

Ένα υπερκινητικό παιδί:

  • κινεί συνέχεια νευρικά τα χέρια και τα πόδια του ή στριφογυρίζει στη θέση του
  • σηκώνεται όλη την ώρα από τη θέση του μέσα στην τάξη
  • κινείται υπερβολικά σε χώρους που οι κοινωνικές συνθήκες δεν το επιτρέπουν
  • δυσκολεύεται να παίζει ήσυχα ή να ασχολείται με δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου (π.χ. πάζλ, επιτραπέζια κ.ά.)
  • συνήθως μιλά υπερβολικά
  • συχνά κινείται χωρίς σκοπό

Επιπλέον τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ μπορεί να παρουσιάζουν:

  • προβλήματα λόγου
  • προβλήματα στις σχέσεις με τους συνομήλικους
  • ελλείψεις στις κοινωνικές δεξιότητες
  • χαμηλή αυτοεκτίμηση

Το θεραπευτικό πρόγραμμα στο γραφείο της ψυχολόγου για την αντιμετώπιση της ΔΕΠ-Υ είναι πολυεπίπεδο και φτιαγμένο έτσι ώστε να έχει το παιδί όσο περισσότερες φορές γίνεται επιτυχημένα αποτελέσματα (successoriented) στη θεραπευτική διαδικασία.

Στηρίζεται σε τεχνικές βασισμένες στη γνωσιακή-συμπεριφοριστική παρέμβαση με στόχο να βοηθήσει το παιδί και την οικογένειά του να ασκούν έλεγχο στις σκέψεις και στα συναισθήματά τους ως μέσο για την αλλαγή της συμπεριφοράς τους. Το παιδί μαθαίνει, μεταξύ άλλων, τεχνικές αυτοελέγχου, μεθόδους βελτίωσης της συγκέντρωσης και της προσοχής και τη διοχέτευση της υπερκινητικότητας σε κατάλληλες συμπεριφορές ανάλογα με την περίσταση. Επίσης εκπαιδεύεται στην εφαρμογή μεθόδων σωματικής και ψυχικής χαλάρωσης ανάλογα με την ηλικία του καθώς και σε τεχνικές για τη μείωση της έντασής του. Αναπόσπαστο κομμάτι της θεραπευτικής διαδικασίας αποτελεί η συμβουλευτική γονέων και εκπαιδευτικών με στόχο την αντικατάσταση δυσλειτουργικών αντιλήψεών τους σχετικά με τη συμπεριφορά του παιδιού, με άλλες, πιο λειτουργικές αντιλήψεις.
 
Το θεραπευτικό πρόγραμμα συμπεριλαμβάνει επίσης ψυχο-εκπαιδευτικές διαδικασίες όπου χρειάζεται, όπως π.χ. την εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων ή την απόκτηση κατάλληλης διεκδικητικής συμπεριφοράς καθώς και παρεμβάσεις για τη βελτίωση της αυτοεκτίμησης του παιδιού.