1
2
3
4

Σύνδρομο εργασιακής εξουθένωσης

Burnout textΤο σύνδρομο της εργασιακής εξουθένωσης παρουσιάζεται στη σημερινή κοινωνία όλο και περισσότερο λόγω της υπερβολικής ανταγωνιστικότητας και της μεγάλης πίεσης χρόνου καθώς και της πίεσης για υψηλή αποτελεσματικότητα. Το σύνδρομο αυτό είναι το τελικό αποτέλεσμα μιας διαδικασίας η οποία ξεκινάει με έντονο άγχος στην εργασία για παρατεταμένο χρονικό διάστημα και καταλήγει σε μια γενικότερη σωματική και ψυχική εξάντληση και απογοήτευση. Το άτομο χάνει το ενδιαφέρον του για την εργασία του καθώς και τα θετικά συναισθήματα που είχε σχετικά με αυτήν με αποτέλεσμα την πτώση της παραγωγικότητάς του. Αναπτύσσει σταδιακά όλο και πιο αρνητική εικόνα για τον εαυτό του, βιώνει έντονα το αίσθημα της αποτυχίας με δυσμενείς συνέπειες στη φυσική και ψυχική του υγεία και ευεξία και στη συνέχεια στις διαπροσωπικές και οικογενειακές του σχέσεις.

Το σύνδρομο παρουσιάζεται ιδιαίτερα σε άτομα που διανύουν την τέταρτη δεκαετία της ζωής τους με το έντονο άγχος της επαγγελματικής αποκατάστασης και εμφανίζεται αυξημένα σε επαγγέλματα που χαρακτηρίζονται από την συχνή επαφή με πελάτες ή ασθενείς, γεγονός που βιώνεται ως επιπλέον πηγή άγχους πέρα από την πίεση των προϊσταμένων.

Εργασιακές συνθήκες που ευνοούν την εμφάνιση της εργασιακής εξουθένωσης

  • υπερβολικές υποχρεώσεις με υπερβολική πίεση αλλά και σε περίπτωση έλλειψης καθηκόντων
  • ασαφές πλαίσιο καθηκόντων και αρμοδιοτήτων
  • συνεχής, παρατεταμένη πίεση χρόνου
  • μακρόχρονη εργασία χωρίς διακοπή
  • μη ανάλογη αμοιβή
  • μη αναγνώριση της εργασίας του ατόμου και έλλειψη συστηματικής ανατροφοδότησης για τη δουλειά του
  • αδυναμία ανταπόκρισης στις απαιτήσεις της εργασίας λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος ή κατάρτισης
  • μη ασφαλισμένη θέση εργασίας και φόβος ανεργίας, ιδιαίτερα σε άτομα με οικονομικά προβλήματα ή με πολλές οικονομικές υποχρεώσεις
  • αίσθηση του ατόμου ότι δεν έχει επίδραση και έλεγχο σε σημαντικά ζητήματα σχετικά με τη δουλειά του
  • μη λειτουργική και μη ικανοποιητική επικοινωνία με συναδέλφους και προϊσταμένους

Χαρακτηριστικά προσωπικότητας του ατόμου που ευνοούν την εμφάνιση του συνδρόμου:

  • υπερβολικές απαιτήσεις από τον εαυτό του και υψηλές προσδοκίες σχετικά με τη δουλειά
  • αγνόηση των ορίων της προσωπικής ανθεκτικότητας και των προσωπικών αναγκών
  • υπερβολική ανάγκη αναγνώρισης
  • υπερβολική ταύτισή του με τη δουλειά ή με το επάγγελμά του

 Στάδια της εργασιακής εξουθένωσης

 
Υψηλή πίεση χρόνου και εργασίας



Το θετικό κίνητρο για απόδοση μεταβάλλεται   σταδιακά σε υπερβολική εξαναγκαστική   απόδοση



Το άτομο δεν έχει τη δυνατότητα ή δεν επιτρέπει   στον εαυτό του να αναθέτει εργασίες ή αρμοδιότητες σε συναδέλφους



Αύξηση έντασης και εργασίας



Ενδεχόμενη χρήση φαρμάκων, αλκοόλ και   ναρκωτικών για να αντεπεξέλθει στις αυξημένες απαιτήσεις και για την   αντιμετώπιση ψυχολογικών και σωματικών συμπτωμάτων (αϋπνία, άγχος, ψυχοσωματικές   ενοχλήσεις κτλ.)



Αίσθημα κούρασης και έλλειψη φυσικής και   συναισθηματικής ενέργειας



Κατακόρυφη πτώση της αποδοτικότητάς του και   έλλειψη δημιουργικότητας καθώς και αύξηση λαθών στη δουλειά



Αρνητική στάση προς τον εαυτό του και αποφυγή   λήψης ευθυνών



Αποστασιοποίηση από τους συναδέλφους και τους   πελάτες του



Σταδιακή δυσλειτουργικότητα με εμφάνιση πλήθους   συμπτωμάτων στο συναισθηματικό, σωματικό και γνωσιακό τομέα καθώς και στη   συμπεριφορά.

 

Συμπτώματα της εργασιακής εξουθένωσης:

  • ένταση, ευερεθιστικότητα και επιθετικότητα
  • έλλειψη φυσικής και συναισθηματικής ενέργειας
  • αίσθημα εξάντλησης και κούρασης
  • δυσκολία στο πρωινό ξύπνημα για τη δουλειά
  • διαταραχές στον ύπνο
  • επιβάρυνση της σωματικής υγείας και ψυχοσωματικές ενοχλήσεις (πονοκέφαλοι, υψηλή πίεση, συχνά κρυολογήματα, αύξηση χοληστερίνης, σύνδρομο χρόνιας κούρασης, αλλεργίες, διατροφικές διαταραχές)
  • πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση
  • μείωση της παραγωγικότητας και της απόδοσης στη δουλειά και αύξηση λαθών
  • υπερβολική χρήση αλκοόλ, νικοτίνης και φαρμάκων και ορισμένες φορές ακόμα και χρήση ναρκωτικών
  • δυσκολίες συγκέντρωσης
  • απελπισία, απογοήτευση και αδιαφορία
  • αποφυγή εργασίας
  • απώλεια ενθουσιασμού για τη δουλειά του
  • σεξουαλικές δυσλειτουργίες
  • πολλές απουσίες στη δουλειά
  • αρνητικά συναισθήματα προς τους πελάτες
  • στερεοτυποποίηση και αντικειμενικοποίηση του πελάτη - ο πελάτης γίνεται ένας απλός αριθμός
  • κυνισμός στην επαφή με τον πελάτη
  • μειωμένη ενσυναίσθηση
  • απομόνωση και αποφυγή συζητήσεων με συναδέλφους

 Αν το σύνδρομο της εργασιακής εξουθένωσης δεν αντιμετωπίζεται κατάλληλα στα αρχικά του στάδια, τότε οι δυσμενείς επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στην εργασία του ατόμου αλλά επιδρούν σε όλους τους τομείς της ζωής του με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζει προβλήματα στις διαπροσωπικές του σχέσεις, στην οικογένειά του και στο γενικότερο κοινωνικό του πλαίσιο.

Πώς αντιμετωπίζεται το σύνδρομο της εργασιακής εξουθένωσης;

Το σύνδρομο εργασιακής εξουθένωσης μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά σε όλα τα επίπεδα της εκδήλωσής του στα πλαίσια στης γνωσιακής – συμπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας, εστιάζοντας στο συναισθηματικό και γνωσιακό τομέα καθώς και στον τομέα της συμπεριφοράς.
Μέσα στην εξατομικευμένη ψυχοθεραπεία, ο ενδιαφερόμενος με την καθοδήγηση του θεραπευτή αναλύει τους παράγοντες που προκάλεσαν το σύνδρομο, με στόχο την τροποποίηση μη λειτουργικών πεποιθήσεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών και συζητούνται θέματα όπως:
  • καθορισμός στόχων και προτεραιοτήτων
  • θέσπιση ρεαλιστικών στόχων
  • ανάθεση εργασιών
Ακόμη ο ενδιαφερόμενος εκπαιδεύεται:
  • στην ανάλογη διεκδικητικότητα
  • στη βελτίωση κοινωνικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων
  • στην απόκτηση της αίσθησης του χρόνου και στη σωστή του διαχείριση και κατανομή
  • σε μεθοδικούς και συστηματικούς τρόπους εργασίας
  • στη λειτουργική διαχείριση του άγχους
  • σε τεχνικές σωματικής και ψυχικής χαλάρωσης
  • στην ωφέλιμη αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου του